दाङ । नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनले संगठन सञ्चालनको आधारका रूपमा जनवादी केन्द्रियताको सिद्धान्त अपनाएको छ। यसको मूल मर्म भनेको तल्लो तहदेखि माथिसम्म खुला बहस, विचार आदान–प्रदान र व्यापक सहभागितामार्फत निर्णय गर्नु तथा त्यसलाई सामूहिक रूपमा कार्यान्वयन गर्नु हो। जनवादी केन्द्रियताले लोकतान्त्रिक अभ्यास र संगठनात्मक अनुशासनबीच सन्तुलन कायम गर्दै पार्टीलाई बलियो बनाउने उद्देश्य राखेको हुन्छ।

तर पछिल्ला वर्षहरूमा व्यवहारमा यसको वास्तविक मर्मभन्दा बढी केन्द्रियता लाद्ने प्रवृत्ति देखिन थालेको छ। संगठनभित्र निर्णय प्रक्रियामा तल्लो तहको आवाज कमजोर बनाउँदै केन्द्र, प्रदेश वा जिल्ला तहबाट निर्णय थोपर्ने प्रवृत्ति बढ्दा कार्यकर्तामा असन्तुष्टि र निराशा बढ्नु स्वाभाविक हो।

विशेषगरी पार्टी र जनसंगठनको नेतृत्व चयन, प्रतिनिधि छनोट, उम्मेदवार सिफारिस तथा महत्वपूर्ण राजनीतिक निर्णयहरूमा तल्लो तहको सक्रिय सहभागिता कमजोर हुँदा संगठनको जीवन्तता घट्ने खतरा रहन्छ। जब कार्यकर्ताले आफ्नो विचार र सुझावलाई महत्व नपाएको महसुस गर्छन्, उनीहरूको सक्रियता स्वाभाविक रूपमा घट्दै जान्छ।

यसको प्रत्यक्ष प्रभाव संगठनको जनाधार र जनतासँगको सम्बन्धमा पनि पर्छ। कार्यकर्ता कमजोर भए संगठन कमजोर हुन्छ, र संगठन कमजोर भए जनतासँगको सम्बन्ध पनि कमजोर बन्ने सम्भावना बढ्छ। सम्भवतः यही कारणले प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन २०८२ मा अपेक्षित सफलता हासिल गर्न नसकिएको अवस्थालाई पनि गम्भीर रूपमा विश्लेषण गर्न आवश्यक छ।

निर्वाचन परिणाम केवल अंकको हिसाब मात्र होइन, त्यो जनताको सन्देश पनि हो। लोकतन्त्रमा जनताको मत नै अन्तिम सत्य हो। त्यसैले निर्वाचन परिणामलाई केवल हार–जीतको दृष्टिले मात्र नभई जनताले दिएको सन्देशका रूपमा ग्रहण गर्दै गम्भीर आत्मसमीक्षा गर्नु जरुरी छ।

आजको आवश्यकता भनेको जनवादी केन्द्रियताको सही अभ्यास हो। संगठनभित्र खुला बहसको वातावरण सिर्जना गर्नु, तल्लो तहदेखि माथिसम्म विचार व्यक्त गर्ने अवसर सुनिश्चित गर्नु र सामूहिक निर्णय प्रक्रियालाई मजबुत बनाउनु अहिलेको प्रमुख जिम्मेवारी हो। निर्णय प्रक्रिया जति लोकतान्त्रिक हुन्छ, संगठन त्यति नै बलियो बन्छ।

यसका साथै नेतृत्व चयन, उम्मेदवार छनोट र नीति निर्माण प्रक्रियामा पारदर्शिता तथा सहभागितालाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ। कार्यकर्ताको सम्मान, योगदानको मूल्याङ्कन र सामूहिक निर्णयको संस्कारले मात्र संगठनमा विश्वास र एकता मजबुत बनाउँछ।

नेकपा एमाले विचार, संघर्ष, सुधार र पुनरुत्थानको इतिहास बोकेको पार्टी हो। कठिन परिस्थितिमा पनि संघर्ष गर्दै अघि बढ्ने परम्परा यस पार्टीको विशेषता हो। समयसँगै समाज परिवर्तन भइरहेको छ र नयाँ पुस्ताको सोच तथा अपेक्षा पनि बदलिँदै गएको छ। यस्तो अवस्थामा पार्टीको नेतृत्व, संगठनात्मक संरचना, कार्यशैली र जनसम्पर्कलाई समयानुकूल बनाउनु नै आजको मुख्य चुनौती हो।

यदि बदलिँदो सामाजिक यथार्थलाई बुझ्दै आवश्यक सुधार र नविकरणको बाटो अपनाइयो भने पार्टीले पुनः नयाँ ऊर्जा प्राप्त गर्न सक्छ। कार्यकर्ताको उत्साह बढ्नेछ र जनताको विश्वास पनि थप मजबुत बन्नेछ।

अन्ततः संगठनको शक्ति एकता, सहभागिता र विश्वासमा निर्भर हुन्छ। जनवादी केन्द्रियताको सही अभ्यास, खुला बहस र सामूहिक निर्णयको संस्कारलाई मजबुत बनाउँदै अघि बढ्न सकेमा संगठनलाई अझ बलियो बनाउन सकिन्छ। एकताबद्ध भएर सुधार र नविकरणको मार्गमा अघि बढ्यौँ भने हामी पुनः जनताको विश्वास जित्न सक्छौँ र संगठनलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन सक्छौँ भन्ने विश्वास गर्न सकिन्छ।